روزنامه صبح
آر اس اس خبرجنوب
کل صفحات خبرجنوب
مسکوکات در بازار شیراز
 تبلیغات خبر جنوب تبلیغات خبر جنوب تعالی دانش تبلیغات خبر جنوب
تبلیغات خبر جنوب تبلیغات خبر جنوب
همه به دنبال بهشت گمشده :: روزنامه خبر جنوب :: نیازمندیهای خبر جنوب
NID : 194594
1399/08/05

همه به دنبال بهشت گمشده

زینب دانشور/ «توی فرهنگ اروپا اصلاً این جوری نیست، شما هیچ خیابونی رو نمی بینی که ترافیک سنگین داشته باشه یا ماشین هاش مدام بوق بزنن»، حدود 40 سال دارد و کودک 3 ساله اش مدام بی قراری می کند. این جمله کافی است تا دیگر مسافران تاکسی مانده در ترافیک هم به حرف بیایند و ایران را در کفه ترازوی مقابل فرهنگ غربی قرار دهند. پسر جوانی که صندلی جلو را اشغال کرده می گوید: «مگه فقط ترافیک و خیابوناشونه؟ پل ها، اتوبان ها، هوای پاک ... هرجوری حساب کنی حتی فرهنگ رانندگی شون هم از ما بهتره».
راننده دنباله حرف را می گیرد و ادامه می دهد: «اون جا اون قدر سیستم حمل و نقل پیشرفته ای دارن که مترو و اتوبوس های سریع السیر اجازه این معطلی‌ها رو به مردمش نمیده. تو این مملکت نه ماشینش ماشینه نه خیابون و آسفالتش مناسبه نه سیستم مدیریتی راهنمایی و رانندگیش».
می‌پرسم: «کدوم کشورها رو از نزدیک دیدین؟!».
در عجبم از جماعتی که آن ور آب ها را بهشتی معرفی می کنند که خود حتی یک بار هم به آن سفر نکرده اند.
خود تحقیری ملی پدیده تازه ای نیست از اواسط دوران قاجار که مواجهه‌ جامعه‌ ایرانی با پدیده‌ تجدد یا مدرنیته صورت جدی به خود گرفت، افرادی سعی در تقلید از فرنگی جماعت داشتند و چنان مشتاق بودند و افراط کردند که مانند کلاغی که به دنبال تقلید راه رفتن کبک بود راه رفتن خود را هم فراموش کردند.
«فکل کراواتی»، «ژیگولو» یا با لحنی ادبی ‌تر «مست فرنگ» ها در دوره قاجار، همان کسانی بودند که چند دهه بعد، سربند کتاب معروف جلال آل احمد، «غربزده» لقب گرفتند اما از همان دوره‌ قاجار، صفاتی که به نوعی همزاد انسان‌های «مست فرنگ» و «غربزده» به حساب می آمد، خودباختگی و خودتحقیری بود.
داستان خودباختگی و خودتحقیری در برابر فرهنگ و زیستی که در ذهن غربزدگان «برتر» محسوب می شود، در دهه ‌های اخیر، وخامت بیشتری یافته است و آن‌ چه که بر عمق و شدت این «بیماری» افزوده است، فراگیری شبکه‌ های ماهواره‌ ای و رواج شبکه‌ های اجتماعی است.
باید مراقب بود که فضای مجازی باعث نشود در سایه غفلت فرهنگ و عزت نفس را از ما بگیرد همان طوری که غفلت، مولانا، ابن سینا، فارابی و بسیاری دیگر از مفاخرمان را از ما گرفته است. فرهنگ ملی بسیاری از مردم کشورهایی مانند هندی ‌ها و ژاپنی ‌ها و چینی ‌ها انباشته از حس شدید به هویت ملی شان است و بسیاری از اندیشمندان، عامل موفقیت ‌های اقتصادی این کشورها را در نیم قرن اخیر، وجود فرهنگ بسیار چسبنده و هویت ملی آن ‌ها می‌دانند.
با وجود تحریم و اختلاس و فرار مغزها که در نتیجه همین خود تحقیری‌است نمی‌توان منکر پیشرفت های کشور شد تا جایی که در بسیاری از علوم نو و جدید بین بیست کشور اولیم. شکی نیست که در کشور ما ایراداتی وجود دارد و ما در وضعیت گل و بلبل قرار نداریم اما قطعاً از آن چه عده ای قصد دارند با خود تحقیری زندگی مان را فلاکت بار و رقت انگیز نشان دهند هم فاصله داریم .
یک جامعه شناس در گفت و گو با خبرنگار «خبرجنوب» با تعریف مفهوم خود تحقیری ملی گفت: زمانی که مردم یک ملت نسبت به ارزش‌ها و نقاط قوت خود بی توجه باشند و خود را نسبت به ملت و اقوام دیگر پایین دست بدانند دچار خودتحقیری شده اند.
دکتر احسان حمیدی زاده افزود: با بررسی فرایند این پدیده در طول تاریخ، دوره هایی را شاهد خواهیم بود که در آن به شکلی خاص به واسطه شکست هایی که متحمل شدیم زمینه برای این احساس منفی فراهم شد.
عضو هیأت علمی دانشگاه شیراز ادامه داد: به عنوان مثال در دوران معاصر شکست هایی که ایران از کشورهایی مانند روسیه خورده و مواجهه هایی که با اروپا داشته یا زمانی که در زمان متفقین اشغال شده و ... موجب احساس شکست و ضعف در برابر کشور قوی تر شده که خودتحقیری را موجب می شده است.
وی همچنین اظهار کرد: در این دوره ها امکان و فرصت مقایسه کشور با دیگر کشورها وجود داشت که باعث رواج و گسترش خودتحقیری در جامعه نسبت به گذشته شد.
استاد جامعه شناسی دانشگاه شیراز در بیان دلایل خودتحقیری و علت یابی این که یک جامعه چرا نسبت به خود این قدر انتقاد دارد و چرا نکات مثبت خود را نمی بیند تصریح کرد: به نظر من بخش قابل توجهی از این احساس مربوط به بی اعتمادی است که در ساختار حاکمیتی یک کشور می تواند به وجود آید.
حمیدی زاده افزود: زمانی که مردم نسبت به حاکمیت خود بی اعتماد شوند و سرمایه اجتماعی در نظام اجتماعی کاهش پیدا کند، شاهد افزایش خودتحقیری در جامعه خواهیم بود.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی حتی اگر یک کشور در مقایسه با گذشته خود وضعیت بهتری را هم پشت سر گذاشته باشد این خودتحقیری از بین نمی رود، به معنای دیگر تا زمانی که اعتماد در جامعه افزایش نیابد هر چقدر این جامعه از نظر شاخص هایی که از دید نظام اجتماعی نشان دهنده توسعه است رشد کند، مردم آن همواره خود را در مقام مقایسه با کشورهای بالادست می بینند و همین موجب افزایش و ماندگاری خودتحقیری ملی خواهد شد.
این آسیب شناس اجتماعی در تشریح این که چرا در جامعه ما به ویژه در شرایط سخت اقتصادی هر روز میزان قابل توجهی به خودتحقیری اضافه می شود بیان کرد: شاید چون مردم کشور ما یا هر کشوری که به معضل خودتحقیری مبتلاست بر اساس شعور و فهم عمومی، پتانسیل های خود را و آن چه که باید باشد را در مقایسه با دیگران می بیند و بعد به دنبال علت العلل یا عواملی که مانع از رسیدن کشور به این بایدها شده می گردد لذا این عوامل زمینه را برای خودتحقیری فراهم خواهد کرد.
عضو هیأت علمی دانشگاه شیراز با تاکید بر این که حاکمیت ها نه تنها توانایی حل این معضل را دارند بلکه باید در این مسیر اقدامات لازم را انجام دهند افزود: حاکمیت باید با بالا بردن سطح اعتماد اجتماعی و سرمایه اجتماعی میزان خودتحقیری را کاهش دهد چرا که مسئله خودتحقیری، یکی از آسیب های جدی است که در بحران های اقتصادی و اجتماعی ظهور می یابد بنابراین اگر حاکمیت ها تلاشی برای کاهش آن انجام ندهند احتمالا این وضع در موقعیت های سخت تر به بحران هایی بزرگ تر تبدیل می شود.
حمیدی زاده با اشاره به این که جوامع در بسیاری از موقعیت ها نیازمند همبستگی در نظام اجتماعی است اضافه کرد: مثلا اگر دشمن خارجی به کشور حمله کند و قبل آن تلاشی برای از بین بردن خودتحقیری انجام نگرفته باشد، در چنین شرایط بحرانی به دلیل عدم اعتماد به نفسی که به لحاظ ملی به وجود آمده همبستگی مردم ممکن نیست.
وی اظهار کرد: با نگاهی به 50 سال گذشته می توان دریافت در حال حاضر وضعیت عمومی مردم با وجود مشکلات اقتصادی و اجتماعی که وجود داشته و دارد بهتر شده یعنی اگر در 50 سال گذشته طبقه متوسط شهری دو بار در هفته برنج می خوردند الان این توانایی را دارند که با وجود مشکلات حال حاضر هر روز برنج مصرف کنند.
این آسیب شناس اجتماعی ادامه داد: حتی تعداد خانواده هایی با سطح اقتصادی متوسط که خودرو داشتند کم و انگشت شمار بود در حالی که امروزه اغلب این خانواده ها دارای اتومبیل هستند بنابراین روند رشد رو به بهبودی است اما به واسطه غلبه همین خودتحقیری ملی این پیشرفت ها را نمی بینیم یا دوست نداریم ببینیم.
استاد دانشگاه شیراز دلیل آن را تلاش ها و سختی های متعددی عنوان کرد که مردم روزمره با آن دست و پنجه نرم می کنند و گفت: همچنین تلاشی که از سوی حاکمیت برای بهبود این وضعیت و کاهش خودتحقیری ملی انجام نمی شود به این موضوع دامن می زند.
حمیدی زاده در پایان اظهار کرد: همچنین نگرانی مردم از این که ما چه پتانسیل هایی داریم و می توانیم به چه چیزی برسیم اما هنوز در بسیاری از مسائل اولیه مانده ایم از دیگر دلایل افزایش خودتحقیری است.



/انتهای متن/
صاحب امتیاز و مدیرمسئول نشریات بین المللی خبر : حسین واحدی پور
License owner & Editor in Chief: HosseinVahedipour
Copyright © 2013 KHABAR International Publications Group. All rights reserved.