روزنامه صبح
آر اس اس خبرجنوب
کل صفحات خبرجنوب
مسکوکات در بازار شیراز
 تبلیغات خبر جنوب تبلیغات خبر جنوب تعالی دانش تبلیغات خبر جنوب
تبلیغات خبر جنوب تبلیغات خبر جنوب
صنعت انیمیشن ایران زیبا اما نابالغ :: روزنامه خبر جنوب :: نیازمندیهای خبر جنوب
NID : 194860
1399/08/07

صنعت انیمیشن ایران زیبا اما نابالغ

زینب دانشور/ «سردرگم در قاب شیشه ای تلویزیون قدم می زد تا انتظارش را پرنده ای که گوشه پرده را بالا می برد پایان دهد»، شاید این نوستالژیک ترین تصویری است که کودکان دهه 60 به یاد داشته باشند، انیمیشن کوتاهی که نوید شروع برنامه کودک بود و آهنگ خاطره سازی که هرگز فراموشش نمی کنیم.
آن روزها به جای بازی های ویدئویی و موبایلی سرگرمی کودکان به کارتون هایی ختم می شد که به عشق آن ها مشق ها را زودتر می نوشتند. کارتون هایی با دوبله حرفه ای و دلنشین که ساعتی خوش را برای دور هم بودن فراهم می کرد. دهه شصتی ها خوب به خاطر دارند انتظار برای رسیدن قسمت بعد کارتون فوتبالیست ها یعنی چه و داستان جودی ابوت دخترک پر شور یتیم خانه و بابا لنگ درازش چقدر جان سوز بود. قاب شیشه ای تلویزیون های آن روزها با همه کوچکی اش هر روز پینوکیویی را به تصویر می کشید که در مصاف نبرد دروغ و راست با حیله های گربه نره و روباه مکار بود. ماجراجویی های میتی کمان در عصرهای جمعه و دلاوری های داداش کایکو و دستمال قدرتش هیجانی دیگر داشت. عدالت طلبی زورو هم از او قهرمانی ساخته بود که کودکان را وا می داشت تا در شنلی سیاه با یک چوب به نام شمشیر همانند او هنرنمایی کنند.
بماند که خنده های از سر شوق مان با دیدن پلنگ صورتی و تام و جری چه شادمانه هایی برایمان رقم می زد و سه کله پوک و گوریل انگوری چه اندازه برایمان تازگی داشت.کودکی ما با انیمیشن هایی پر خاطره شد که هنوز هم برای بسیاری از ما دیدنشان خالی از لطف نیست و مانند همان روزگار از همذات پنداری با آن ها لذت می بریم؛ از کوزت تا ژان وال ژان، یتیم خانه فاگین و ماجراهای اولیور توییست، دور دنیا در 80 روز با آقای ویلی فاگ، خانواده دکتر ارنست، ماجراهای هاکلبری فین و مبارزه با نژاد پرستی، کارتون سفرهای مارکوپولوی ونیزی، آن شرلی دختری با موهای قرمز، ای کی یو سان مرد کوچک، ماجراهای سندباد، ماجراهای هایدی دختری از کوه آلپ، ممول و دختر مهربون، بل و سباستین، مهاجران با لوسی می و آقای پتی بل و... همه و همه صحنه های سیاه و سفیدی بر پرده ذهن مان ساختند و حالا که روز آن هاست تقریبا از یادها رفته اند.

روز انیمیشن
انجمن بین المللی فیلمسازان انیمیشن 28 اکتبر را روز جهانی انیمیشن نام گذاری کرد. اولین فیلم انیمیشن توسط «چارلز امیل ریناد» اختراع شد. او خود مخترع دستگاه Praxinoscope ، (یک نوع سیستم انیمیشن که حلقه ‌هایی از ۱۲ تصویر را به کار می‌‌‌برد) بود که در روز ۲۸ اکتبر ۱۸۹۲ در «موزه گره ون» پاریس، انیمیشن ‌های با حلقه‌ های ۵۰۰ فریمی تصویری را نمایش داد.انیمیشن را در اصطلاح هنر حرکت بخشیدن به اشیای بی جان می‌‌ گویند که مشتق شده از واژه لاتین «انیما» به معنی «نفس زندگی». انیمیشن نوعی انگیزش هنری به حساب می ‌‌‌آید که خیلی پیش از صنعت فیلم شکل گرفته است. در واقع قدیمی‌ ترین نمونه‌ های تلاش برای به دست آوردن توهم حرکت در طراحی را می ‌توان در نقاشی ‌های دوران نوسنگی غارها پیدا کرد، در جایی که حیوانات با چندین شکل با پاهای روی هم افتاده مجسم شده ‌اند که آشکارا کوششی برای رساندن احساس حرکت است.انیمیشن‌ ها در انواع تیزرهای تبلیغاتی، فیلم‌ هایی که دارای جلوه‎ های ویژه هستند، انواع بازی و سرگرمی کودکان و بزرگسالان، برنامه ‌های علمی و آموزشی و … مورداستفاده قرار می‌گیرند.

تاریخچه انیمیشن در ایران
باستان شناسان ایتالیایی در شهر سوخته در هنگام کاوش در گوری پنج هزار ساله، جامی را پیدا کردند که نقش یک بز در حال پرش به همراه یک درخت روی آن دیده می شد. این تصویر کهن ‌ترین انیمیشن جهان شناخته شده و حالا برای دیدنش باید راهی موزه ایران ‌باستان در تهران شد.سال ها بعد منصور سجادی (باستان شناس ایرانی) با بررسی این جام به حرکت بُز به سمت درخت پی برد و حرکت این اثر را به انیمیشن امروزی تبدیل کرد .بیش از 50 سال از ساخت اولین انیمیشن در ایران می‌گذرد. زمانی طولانی که ایران اسلامی طی کرد تا این صنعت و هنر به سطح بالایی از بلوغ و بالندگی دست یابد و در منطقه و جهان حرفی برای گفتن داشته باشد. این فرایند رشد و تحول را می‌توان به چهار دوره تقسیم کرد.

دوره اول
صنعت انیمیشن در ایران برای اولین بار در سال 1336 ه.ش توسط «اسفندیار احمدیه» با اثر «ملا نصرالدین»، به صورت خودجوش آغاز ‌شد. بعدها با تأسیس «کانون پرورش فکر کودک و نوجوان» پویانمایی در این کشور وارد مرحله علمی و تخصصی خود شد. اگرچه تشکیل چنین نهادی با اغراضی نظیر مبارزه با اسلام، ترویج باستان‌گرایی و فرهنگ غربی بنا نهاده شد ولی با این وجود، تأسیس رشته دانشگاهی انیمیشن و برگزاری جشنواره‌های داخلی و خارجی توسط این نهاد، رشد هر چه بیشتر این صنعت و هنر در ایران را رقم زد و این دوره تا سال‌های 58 و 59 همچنان ادامه داشت.

دوره دوم
این دوره همزمان با وقوع انقلاب و بعد از آن هشت سال جنگ تحمیلی است. زمانی که ساختارها در درون کشور از حالت غربی و سلطنتی خود در حال تغییر بود بنابراین در دهه شصت که غالب این اتفاقات در جریان بود، ما شاهد تغییرات محسوس و قابل توجهی در زمینه پویانمایی و انیمیشن نبودیم، امری که با توجه به وضعیت جنگی کشور کاملاً طبیعی بود.

دوره سوم
شروع این دوره همراه با پایان یافتن جنگ و آغاز مرحله نوسازی و بازسازی در داخل کشور است. دهه هفتاد زمانی است که انیمیشن در ایران شروع به رشد صعودی خود می‌کند، شبکه‌های تلویزیونی و پیام‌های بازرگانی زیاد می‌شوند و در این بین شرکت‌های تبلیغاتی و انیمیشن‌سازی کوچکی پدید می‌آیند.
در زمینه آکادمیک بعد از سیزده سال، در دانشکده سینما و تئاتر و در مقطع ارشد، رشته انیمیشن راه‌اندازی شد؛ علاوه بر این، دانشگاه‌های دیگری مثل «دانشکده هنر»، «تربیت مدرس»، صدا و سیما و ... این رشته را تأسیس نموده و حتی از اساتید خارجی برای آموزش دعوت کردند، همین امر سبب شد تا نیروی کار و متخصص لازم در آن برهه زمانی، برای این صنعت در کشور فراهم آید.

تغییر رویه کانون پرورش فکری کودک و نوجوان
در این بین «کانون پرورش فکری کودک و نوجوان» نیز با تغییر رویه خود بعد از انقلاب، جشنواره‌های داخلی و خارجی انیمیشن یا پویانمایی را راه اندازی نمود که باعث رشد هر چه بیشتر این هنر و صنعت در کشور شد.
نکته تاثیرگذار دیگری که صنعت انیمیشن در این دوره را متحول کرد، ورود کامپیوتر در روند تولید انیمیشن بود. دستگاهی که نه تنها سرعت تولید را افزایش و هزینه آن را کم می‌کرد، بلکه بر کیفیت آثار نیز می‌افزود. با همه این تفاسیر چیزی که در رشد پویانمایی در این دوره از همه بیشتر نقش ایفا کرد، تأسیس مؤسسه «پویانمایی صبا » بود، این نهاد در 1374 در بخش دولتی و زیر نظر صدا و سیما راه اندازی شد.هدف از تأسیس چنین نهادی در درجه اول تولید انیمیشن برای مخاطب داخلی و متناسب با ذائقه ایرانی و اسلامی و مقابله با تهاجم فرهنگی دشمن بود چرا که عرضه بی‌حساب و کتاب انیمیشن‌های خارجی، تأثیر مخربی بر روحیه و افکار کودک و نوجوان ما داشت، در مرحله بعد، هدف مرکزیت دادن به تولید انیمیشن، تلویزیون و به کارگیری دانشجویان صداوسیما بود.تولیدات داخلی این نهاد در اویل دهه هفتاد از 100 دقیقه شروع و به 240 ساعت در سال 91 رسید و اکنون مرکز پویانمایی صبا سالانه بیش از هزاران دقیقه پویانمایی متناسب با ذائقه ایرانی تولید می‌کند. اگر چه این تولیدات یقیناً دارای ضعف‌ها و نقص‌های محتوایی یا فنی است ولی به هر شکل مسیر این نهاد و صنعت در کشور امیدوار کننده و رو به جلو می‌باشد.
در این دوره شاهد انیمیشن‌هایی بودیم که توانستند مخاطب داخلی را مجذوب خود کنند. در زمینه مذهبی-تاریخی «فرمانروایان مقدس» و «خورشید مصر» ساخته شد، در زمینه فرهنگ ایرانی و مسائل تربیتی آثاری همچون «خانه ما»، «شکرستان»، «قصه ما مثل شد» و «خداوند لک لک ها را دوست دارد»، در زمینه معرفی مشاهیر ایرانی مسلمان مجموعه «دانشمندان بزرگ» و در زمینه آشنایی کودکان با مسائل علوم و طبیعت «ماجراهای کوشا» تولید شد؛ آثاری که از نظر تکنیک و محتوا حرفی برای گفتن داشتند.

دوره چهارم
این دوره اوج بالندگی انمیشن در داخل کشور از جهت تکنیک، ساختار و محتوا است که شامل دهه 90 می‌شود. دوره‌ای که بخش خصوصی در آن قوت یافته و شاهد انیمیشن‌هایی چون «رهایی از بهشت» ساخته «علی نوری اسکویی» هستیم که در جشنواره‌های «سیکاف کره جنوبی»، «اونیروس ایتالیا» و «کن» جایزه کسب نمود یا «علی زارع قنات نوی» با انیمشن «چشم انداز خالی» که در جشنواره بین المللی لس آنجلس آمریکا، برنده جایزه بهترین انمیشن شد.
انمیشن‌هایی همچون «شاهزاده روم» که در کشورهای مختلف منطقه به روی پرده رفت و در داخل کشور با استقبال قابل توجهی روبرو شد، انیمیشن «فهرست مقدس» که موفق به حضور متعدد جهانی و کسب جایزه از جشنواره‌های درجه دو و سه جهانی از جمله جشنواره مادرید، نیویورک، شرق آسیا و... شد و ورود به هفته انیمیشن بازار بین‌المللی فیلم «کن» که برای نخستین بار برای یک پویانمایی ایرانی رخ داد، از جمله افتخارت این انیمیشن است.
انیمیشن‌های ملی چون «نبرد خلیج فارس»، «راشل کوری» و «بچرخ تا بچرخیم» که موجبات اعتراض شبکه‌های ماهواره‌ای وابسته به غرب را درآورد تا جایی که دشمنان از قدرت ساخت انیمیشن در ایران بهت زده شدند.در این دوره شرکت‌های خصوصی انیمشن‌هایی با مضامین ملی، مذهبی و تربیتی تولید کردند که به وضوح گویای رشد بخش خصوصی و دولتی در این حوزه می‌باشد که پیش از این بی‌سابقه بوده است. طبق گفته های علی نوری‌اسکویی یکی از فعالان هنر و فن انیمیشن و عضو هیئت مدیره انجمن آسیفا (انجمن بین‌المللی سازندگان و دوست‌داران فیلم‌های انیمیشن)، در خصوص جایگاه انیمیشن در ایران در کشور ما صنعت و سینمای انیمیشن به لحاظ زیرساخت‌های فنی، کیفی و نیروی انسانی، تقریبا هم‌عرض چند کشور معدود دارای سینمای انیمیشن است. شاهد این ماجرا هم تعداد روزافزون تولیداتی است که نسبت به سال‌های پیش رشد داشته‌اند. هر ساله تعداد آثار سینمایی در حال رشد و افزایش است اما دو نکته وجود دارد اولا اینکه صنعت انیمیشن در کشور ما و در حوزه سینما هنوز نهادینه نشده است. به دلیل اینکه مردم ما عادت ندارند به سینما بروند و انیمیشن ببینند. معمولا در این سال‌ها مردم حتی بهترین فیلم‌ها از بزرگ ترین کمپانی‌ها را در منزلشان نگاه کرده‌اند و این شاید یکی از معضلات سینماگران انیمیشن ماست. این موضوع به نوعی کار را سخت کرده است چون باید این تجربه و علاقه‌مندی را برای مخاطب ایجاد کنیم که به سینما بیاید و انیمیشن ببیند. از سویی دیگر در بخش فیلمنامه و کارگردانی انیمیشن‌هایمان یک سری مشکلاتی داریم و علی‌رغم اینکه به لحاظ تکنیکی و فنی خیلی با کیفیت و خوب شده‌اند، اما هنوز به آن بلوغی که انتظار می‌رود نرسیده‌اند.


/انتهای متن/
صاحب امتیاز و مدیرمسئول نشریات بین المللی خبر : حسین واحدی پور
License owner & Editor in Chief: HosseinVahedipour
Copyright © 2013 KHABAR International Publications Group. All rights reserved.