مفاخر خوزستان نیازمند شناخت علمی آثار و اندیشه هستند
ادمین ۵
نماینده مردم شادگان در مجلس شورای اسلامی با تاکید بر ضرورت عبور از معرفی سطحی مفاخر و حرکت به سمت شناخت علمی آثار و اندیشه آنان، ظرفیتهای فرهنگی خوزستان را بخشی از سرمایه اجتماعی و ملی کشور دانست و گفت: توجه روشمند به فرهنگ بومی، نه در برابر هویت ملی بلکه در امتداد تقویت انسجام و یکپارچگی ایران قابل فهم است.
هاشم خنفری روز شنبه در نشست تخصصی مؤسسه تاریخ و فرهنگ دیار کهن با موضوع بازخوانی جایگاه ابنسکیت دورقی و ملا فاضل سکرانی با اشاره به ساختار متنوع فرهنگی و اجتماعی ایران، تفاوتهای موجود میان مناطق و جوامع مختلف را در حوزههایی همچون آداب، اندیشه، فرهنگ، ادبیات و سبک زندگی، امری طبیعی در یک جامعه متکثر دانست و در عین حال، «انسجام ملی، وحدت و یکپارچگی کشور» را وجه مشترک و بنیادین این تنوع معرفی کرد.
به گفته وی قومیتهای مختلف ایران را باید به عنوان ظرفیت و فرصت شناخت و از توان فرهنگی آنان در چارچوب منافع و مصالح عمومی کشور بهره گرفت.
خنفری با اشاره به جایگاه تاریخی خوزستان در تحولات فرهنگی و مذهبی کشور تاکید کرد: این منطقه در طول تاریخ، شخصیتهای برجستهای را در عرصههای علمی، ادبی و مذهبی پرورش داده اما بخشی از این ظرفیت تاریخی هنوز به شکل متناسب مورد مطالعه و بهرهبرداری فرهنگی قرار نگرفته است.
وی انجام پژوهشهای دقیق و چندجانبه درباره شخصیتهای تاریخی و فرهنگی منطقه را ضروری دانست و خاطرنشان کرد: صرف ثبت نام، تاریخ تولد و وفات یا چند روایت درباره یک شخصیت نمیتواند او را به سرمایهای موثر برای جامعه تبدیل کند.
این نماینده مجلس توضیح داد: زمانی میتوان یک چهره تاریخی را به سرمایه علمی و اجتماعی تبدیل کرد که ابعاد فکری، علمی، ادبی و اجتماعی او به صورت روشمند مورد بررسی قرار گیرد و یافتههای حاصل از این پژوهشها نیز در اختیار جامعه قرار گیرد.
ابنسکیت؛ میراثی که نیازمند بازخوانی علمی است
خنفری ابنسکیت دورقی را از شخصیتهای برجسته علمی، ادبی و مذهبی مرتبط با تاریخ خوزستان دانست و بر ضرورت بازخوانی جایگاه او تاکید کرد.
وی با اشاره به حضور نام این شخصیت در منابع تاریخی تصریح کرد: اهمیت چهرههایی از این دست صرفا با یادکرد تاریخی آنان محقق نمیشود و برای شناخت جایگاه واقعیشان باید ابعاد مختلف اندیشه و آثار آنان مورد مطالعه و تحلیل قرار گیرد.
به گفته این نماینده مجلس کمتوجهی به این ظرفیتها موجب شده بخشی از میراث علمی و فرهنگی منطقه متناسب با شأن تاریخی خود شناخته نشود از این رو موسسات فرهنگی، پژوهشگران و فعالان حوزههای علمی و ادبی میتوانند با تعریف پروژههای پژوهشی مشخص، اسناد و آثار مرتبط را گردآوری و زمینه معرفی دقیقتر این شخصیتها را فراهم کنند.
خنفری افزود: چنین مطالعاتی در صورت برخورداری از پشتوانه علمی و پژوهشی میتواند آثار خود را فراتر از حوزه تاریخ محلی نشان دهد و به تولید دانش، تقویت شناخت فرهنگی و افزایش سرمایه اجتماعی منجر شود.
ملا فاضل سکرانی؛ پیوند شعر با زندگی، باور و حافظه جمعی
نماینده مردم شادگان در مجلس در بخش دیگری از سخنان خود، ملا فاضل سکرانی را از چهرههای برجسته شعر معاصر خوزستان دانست که آثارش به دلیل پیوند عمیق با فرهنگ و زندگی مردم همچنان در مناسبتهای اجتماعی و فرهنگی منطقه حضور دارد.
وی ماندگاری شعر این شاعر را ناشی از همخوانی آن با فرهنگ مردم، سبک زندگی، فضای اجتماعی و باورهای مذهبی آنان دانست.
خنفری با اشاره به حضور گسترده مردم از نقاط مختلف خوزستان و خارج از استان در مراسم تشییع ملا فاضل، این استقبال را نشانهای از جایگاه اجتماعی و فرهنگی این شاعر ارزیابی کرد و گفت که آثار او همچنان در محافل و مناسبتهای مختلف مورد استفاده قرار میگیرد.
وی بر ضرورت آن تاکید کرد که این حضور اجتماعی تنها به بزرگداشت و یادبود محدود نماند و با ثبت، گردآوری و توسعه فعالیتهای ادبی و فرهنگی، به یک میراث پایدار تبدیل شود.
این نماینده مجلس محتوای شعر ملا فاضل را فراتر از جنبههای ادبی آن ارزیابی کرد و گفت: مفاهیمی مانند اخوت و برادری، مقابله با جهل و نادانی، تشویق به علم و تحصیل و تقویت ویژگیهای مثبت فرهنگی در آثار او بازتاب یافته است از این منظر شعر او تنها وسیلهای برای بیان احساسات فردی نبوده بلکه در مقاطعی حامل پیامهای اخلاقی، اجتماعی و مذهبی نیز بوده است.
فرهنگ بومی؛ حلقه پیوند هویت محلی و هویت ملی
خنفری نسبت فرهنگ بومی با هویت ملی را مورد توجه قرار داد و تاکید کرد: هویتهای محلی از جمله هویت فرهنگی عربهای خوزستان، در صورت قرار گرفتن در چارچوب هویت ملی میتوانند به تقویت انسجام اجتماعی کمک کنند.
به گفته وی مسائل فرهنگی و ادبی را نمیتوان جدا از زیرساختهای اجتماعی و فکری جامعه بررسی کرد و تقویت هر یک از این حوزهها میتواند بر حوزههای دیگر نیز اثرگذار باشد.
وی با اشاره به ظرفیتهای قانونی موجود برای توجه به تنوع فرهنگی خاطرنشان کرد: فرهنگهای محلی بخشی از مجموعه ظرفیتهایی هستند که در شکلگیری حیات اجتماعی و فرهنگی کشور نقش دارند.
وی عنوان کرد: ارتباط میان سیاستهای کلان فرهنگی و ظرفیتهای فرهنگی مناطق مختلف باید تقویت شود تا داشتههای بومی از حالت محلی و محدود خارج شوند و در ساختار گستردهتر فرهنگی کشور امکان عرضه و تبادل پیدا کنند.
خنفری در همین چارچوب، فرهنگ بومی را یکی از ابزارهای تقویت انسجام اجتماعی در برابر فرسایش فرهنگی دانست و به ضرورت شناخت، حفظ و تقویت این ظرفیتها اشاره کرد.
وی معتقد است هرچه پیوند میان ظرفیتهای فرهنگی مناطق مختلف و هویت ملی مستحکمتر شود، امکان بهرهگیری از این تنوع در مسیر تقویت همبستگی اجتماعی نیز افزایش خواهد یافت.
حافظه مقاومت؛ پشتوانه تاریخی همبستگی اجتماعی
نماینده مردم شادگان در مجلس در بخش دیگری از سخنان خود، به سابقه تاریخی مقاومت مردم خوزستان و جنوب ایران در برابر قدرتهای استعماری اشاره کرد و گفت: ایستادگی مردم این مناطق در برابر استعمار، بخشی از تجربه تاریخی آنان را تشکیل میدهد.
وی با اشاره به رویارویی تاریخی مردم منطقه با قدرتهایی همچون انگلیس، فرانسه و پرتغال، این تجربه را نشانهای از ظرفیت تاریخی جامعه محلی برای دفاع از سرزمین و منافع عمومی دانست.
خنفری اتحاد و انسجام اجتماعی را از عوامل مهم موفقیت در چنین بزنگاههایی دانست و با اشاره به تجربههای تاریخی و دینی، از جمله فرهنگ عاشورا، بر نقش عناصر مشترک در شکلگیری همبستگی اجتماعی تاکید کرد.
وی همچنین تحولات معاصر و مقاومت جمهوری اسلامی ایران در برابر آمریکا و رژیم صهیونیستی را در امتداد تجربهای تاریخی از ایستادگی و اتحاد ارزیابی کرد و گفت: این تجربهها در کنار ابعاد سیاسی و دفاعی، دارای وجوه فرهنگی و اجتماعی نیز هستند.
از منظر این نماینده مجلس پیوندهای فرهنگی میان جوامع مختلف منطقه و اشتراکات تاریخی و دینی نیز میتوانند در شکلگیری ارتباطات اجتماعی و فرهنگی موثر باشند؛ ظرفیتی که در صورت مدیریت صحیح میتواند به افزایش تعامل فرهنگی و تقویت سرمایه اجتماعی منجر شود.
از پاسداشت مفاخر تا سیاست فرهنگی فعال
خنفری نقش موسسات فرهنگی را در عبور از شناخت محدود و محلی مفاخر و رساندن آنان به سطح ملی مورد توجه قرار داد و برگزاری جشنوارهها، نشستها و برنامههای فرهنگی در مناطق مختلف کشور را یکی از ابزارهای تحقق این هدف دانست.
به گفته وی آشنایی با فرهنگهای متنوع کشور بهویژه در جریان سفرها و ارتباط مستقیم با مناطق مختلف، نشان میدهد که در بسیاری از نقاط ایران ظرفیتهای فرهنگی و هنری قابل توجهی وجود دارد که هنوز به اندازه کافی معرفی و به اشتراک گذاشته نشدهاند.
وی بر ضرورت بهرسمیتشناختن این ظرفیتها با حفظ گویشها، زبانها و ویژگیهای فرهنگی مناطق مختلف تاکید کرد و افزود: داشتههای فرهنگی خوزستان نیز باید در معرض تعامل و تبادل با سایر نقاط کشور قرار گیرند.
وی بیان کرد: این فرایند میتواند ضمن افزایش شناخت متقابل میان جوامع مختلف، ظرفیتهای فرهنگی کشور را در سطح ملی تقویت کند.
