تولیدات زنان روستایی فارس، ظرفیتی برای اقتصاد محلی و بازار ملی

زنان روستایی فارس سال‌هاست در کنار فعالیت‌های کشاورزی، دامداری و صنایع دستی، بخش قابل توجهی از تولیدات خرد و خانگی استان را بر عهده دارند، اما نبود سرمایه در گردش، ضعف دسترسی به بازار، هزینه بالای حمل‌ونقل و فقدان یک مرکز دائمی برای تجمیع، بسته‌بندی و عرضه محصولات، مسیر تبدیل این تولیدات به کسب‌وکارهای پایدار را دشوار کرده است.

مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های روستایی زنان استان فارس در گفت‌وگو با ایرنا درباره پیشینه فعالیت این تعاونی‌ها اظهار کرد: تعاونی‌های روستایی از دهه ۵۰ با هدف تجمیع سرمایه‌های مردمی، تامین نهاده‌های کشاورزی به صورت عمده، استفاده از تخفیف در خرید و همچنین هماهنگی در بازاریابی و فروش محصولات کشاورزی شکل گرفتند.

سهیلا صبوری افزود: زنان نیز از ابتدا در این عرصه نقش داشتند و در ادامه، با تصویب اساسنامه در سال ۱۳۷۲، شرکت‌های تعاونی زنان به صورت رسمی شکل گرفتند تا بسیاری از اهداف تعاونی‌های روستایی را با محوریت زنان در روستاها دنبال کنند.

وی خاطرنشان کرد: فعالیت شرکت‌های تعاونی زنان تنها به تولید محدود نمی‌شود و مجموعه‌ای از فعالیت‌های اقتصادی، آموزشی، اجتماعی و خدماتی را از جمله کمک به تولید و آموزش گرفته تا فرآوری، بسته‌بندی، بازاریابی و فروش محصولات دربرمی‌گیرد.

از کشاورزی و دامداری تا صنایع تکمیلی

مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های روستایی زنان فارس گفت: یکی از محورهای اصلی فعالیت شرکت‌های تعاونی زنان، زمینه‌سازی و کمک به تولید محصولات کشاورزی است.

صبوری ادامه داد: پرورش دام سبک و سنگین، پرورش انواع طیور، تولید محصولات کشاورزی و اجرای طرح‌ها و پروژه‌های صنایع تکمیلی، فرآوری و بسته‌بندی محصولات کشاورزی، دامداری و باغداری از جمله حوزه‌های فعالیت تعاونی‌های زنان است.

وی افزود: تولیدات خانگی زنان روستایی نیز بخش دیگری از این زنجیره را تشکیل می‌دهد و شرکت‌های تعاونی می‌توانند در خرید، فروش و توزیع محصولات و نهاده‌های دامی نیز نقش داشته باشند و خدمات مشاوره‌ای و فنی در پروژه‌های کشاورزی و دامداری ارائه دهند.

مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های روستایی زنان فارس همچنین به ظرفیت ایجاد دفاتر بیمه روستایی و عشایری، آموزش‌های مختلف در زمینه صنایع دستی و مسائل مالی و نیز راه‌اندازی فروشگاه برای عرضه محصولات تولیدی اشاره کرد و گفت: فروشگاه‌های عرضه محصولات از فعالیت‌های مهم برخی شرکت‌های تعاونی زنان محسوب می‌شوند.

صنایع دستی، ظرفیتی که هنوز به اندازه کافی دیده نشده است

صبوری با اشاره به ظرفیت صنایع دستی در فعالیت زنان روستایی بیان کرد: بخش دیگری از فعالیت تعاونی‌های زنان به حوزه صنعت و صنایع دستی مربوط می‌شود و کارگاه‌های خیاطی، دوخت‌های محلی، تولید مصنوعات دستی و فرآوری محصولات کشاورزی، دامی و باغی در قالب کارگاه‌های خانگی و گروهی از جمله این فعالیت‌هاست.

وی با اشاره به ظرفیت بافت گلیم، تولید صنایع دستی، دوخت گیوه و دیگر تولیدات بومی، اظهار کرد: این ظرفیت‌ها می‌توانند در قالب فعالیت‌های تعاونی توسعه پیدا کنند.

مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های روستایی زنان فارس آموزش را نیز بخش مهمی از این فعالیت‌ها دانست و تصریح کرد: زنان روستایی در زمینه تولید صنایع دستی، مهارت‌های مالی، بازاریابی، فناوری و حتی فعالیت در فضای مجازی و پلتفرم‌های عرضه محصولات آموزش می‌بینند.

تسهیلات خرد، گامی برای ایجاد درآمد پایدار

صبوری درباره فعالیت‌های اعتباری تعاونی‌های زنان گفت: شرکت‌های تعاونی روستایی زنان در حوزه اعتباری نیز فعال هستند و برخی از آنها واحدهای اعتباری خرد ایجاد کرده‌اند و این تسهیلات می‌تواند برای ایجاد مشاغل و درآمد پایدار در اختیار بانوان قرار گیرد و در نهایت به تقویت اقتصاد خانوارهای روستایی کمک کند.

به گفته مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های روستایی زنان فارس، حمایت اعتباری از زنان علاوه بر تاثیر مستقیم اقتصادی، می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری فعالیت‌های گروهی و افزایش مشارکت اجتماعی زنان روستایی نیز باشد.

تشکیل اتحادیه زنان روستایی فارس با بیش از ۲ هزار عضو

صبوری با اشاره به تاریخچه تشکیل این اتحادیه، اظهار کرد: اتحادیه شرکت‌های تعاونی زنان روستایی فارس در سال ۱۳۹۸ با هدف ایجاد همگرایی میان شرکت‌های تعاونی زنان استان تشکیل شد و این اتحادیه فعالیت خود را با حدود ۱۲ شرکت تعاونی و بیش از ۲ هزار عضو آغاز کرد و هدف اصلی آن، توسعه و ترویج فعالیت‌های تعاونی‌های زنان و کمک به آنها در زمینه‌های اداری، مالی، دریافت تسهیلات، آموزش، امور اجتماعی و بازاریابی بوده است.

ماموریت اصلی؛ تبدیل تولیدکننده منفرد به کارآفرین سازمان‌یافته

وی، ساماندهی فعالیت‌های خرد و خانگی در قالب تعاونی‌های روستایی را یکی از مهم‌ترین ماموریت‌های اتحادیه دانست و اظهار کرد: این ماموریت تنها با آموزش یا تامین منابع مالی محقق نمی‌شود، بلکه باید کل چرخه «آموزش، تولید تا فروش» تکمیل شود.

مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های روستایی زنان فارس افزود: تلاش می‌کنیم با توجه به ظرفیت، علاقه و نیاز هر روستا، آموزش‌های لازم را ارائه دهیم، زمینه تولید را فراهم کنیم و سپس برای فروش و دسترسی تولیدکنندگان به بازار نیز حمایت و همراهی لازم را انجام دهیم.

وی تاکید کرد: هدف نهایی این فرآیند، ایجاد امید و انگیزه در روستاها، پایداری خانواده‌های روستایی و جلوگیری از مهاجرت روستاییان به شهرهاست.

صبوری خاطرنشان کرد: اصلی‌ترین ماموریت اتحادیه و شرکت‌های تعاونی زنان، ایجاد خودباوری و تقویت مشارکت اجتماعی و اقتصادی زنان در روستاهاست و این مسیر باید به تبدیل زنان روستایی از یک تولیدکننده منفرد و آسیب‌پذیر به یک کارآفرین سازمان‌یافته و بازارمحور منجر شود.

ایجاد یک مرکز دائمی؛مهم ترین مطالبه اتحادیه تعاونی‌های روستایی زنان

وی، یکی از مهم‌ترین مطالبات اتحادیه تعاونی‌های روستایی زنان فارس را ایجاد یک مرکز تجمیعی در مرکز استان عنوان کرد و گفت: این مرکز نباید صرفاً نمایشگاه باشد، بلکه باید بتواند همزمان کارکرد آموزشی، کارگاهی، جمع‌آوری، بسته‌بندی و نمایشگاهی داشته باشد.

مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های روستایی زنان فارس تصریح کرد: بسیاری از زنان روستایی محصولات خود را از روستاها به شیراز می‌آورند، اما به دلیل نبود یک مکان ثابت، امکان تجمیع، معرفی، بسته‌بندی و عرضه مستمر این محصولات را ندارند، لذا وجود چنین مرکزی می‌تواند امکان حضور منسجم‌تر تولیدات زنان روستایی در نمایشگاه‌های استانی و ملی، به‌ویژه نمایشگاه‌های تهران، را فراهم کند.

صبوری تاکید کرد: این مرکز می‌تواند به محل آموزش، برنامه‌ریزی برای فعالیت‌های کارگاهی و ایجاد ارتباط میان تولیدکنندگان روستایی و بازارهای بزرگ‌تر تبدیل شود و نقش موثری در اشتغال و توانمندسازی زنان روستایی داشته باشد.

سرمایه در گردش، حلقه مفقوده چرخه تولید

وی همچنین با اشاره به ضرورت تامین منابع مالی گفت: در کنار ایجاد مرکز دائمی، تامین منابع مالی پایدار، اعتبارات کم‌بهره و سرمایه در گردش از دیگر مطالبات اصلی اتحادیه است.

صبوری اظهار کرد: در ماه‌های اخیر بسیاری از زنان روستایی که در منازل خود به پرورش طیور محلی مشغول بودند، به دلیل نداشتن سرمایه نتوانستند جوجه مورد نیاز خود را تهیه کنند.

مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های روستایی زنان فارس ادامه داد: اگر سرمایه لازم در زمان مناسب در اختیار شرکت‌های تعاونی زنان قرار گیرد، این شرکت‌ها می‌توانند در فصل مناسب، نهاده و جوجه مورد نیاز زنان را تهیه و توزیع کنند و به این ترتیب فعالیت تولیدی زنان نیز رونق بگیرد.

صبوری همچنین بر ضرورت تامین سرمایه برای خرید محصولات تولیدشده توسط زنان تاکید کرد و گفت: تعاونی‌ها می‌توانند محصولات را در زمان مناسب خریداری، فرآوری و وارد بازار کنند، اما کمبود سرمایه در گردش مانع ایفای کامل این نقش می‌شود.

بازاریابی و حمل‌ونقل؛ ۲ مانع جدی پیش روی تولیدات روستایی

وی، بازاریابی و دسترسی به یک کانال پایدار فروش را از مهم‌ترین مشکلات زنان تولیدکننده عنوان کرد و افزود: نبود نمایشگاه دائمی برای عرضه محصولات، فاصله جغرافیایی روستاها با بازارهای اصلی، هزینه بالای حمل‌ونقل و کمبود سرمایه در گردش، زنجیره تولید تا فروش را با مشکل مواجه کرده است که در چنین شرایطی، حتی محصولی که از کیفیت و ظرفیت اقتصادی بالایی برخوردار است، ممکن است نتواند به بازار مناسب خود دست پیدا کند.

عسل، خشکبار و محصولات باغی، ظرفیت‌هایی فراتر از بازار محلی

مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های روستایی زنان فارس در ادامه، محصولاتی همچون عسل، خشکبار و میوه‌های خشک را از دیگر محصولاتی دانست که قابلیت برندسازی دارند و گفت: بخشی از محصولات تولیدی فارس در حال حاضر به استان‌های دیگر ارسال می‌شود و حتی فرآیند بسته‌بندی آنها نیز در خارج از استان انجام می‌گیرد، در حالی که امکان ایجاد زنجیره کامل تولید، فرآوری و بسته‌بندی در خود فارس وجود دارد.

صبوری ادامه داد: میوه‌های مناطق مختلف استان، خرمای فراشبند و شمال فارس، لیموی جهرم و دیگر محصولات باغی از جمله ظرفیت‌هایی هستند که می‌توانند با فرآوری و بسته‌بندی استاندارد به محصولات دارای برند تبدیل شوند؛ همچنین تولید پودر پیاز، میوه خشک و دیگر فرآورده‌های کشاورزی توسط زنان روستایی می‌تواند نقش مهمی در ایجاد ارزش افزوده برای این محصولات داشته باشد.

فارس، سرزمین ظرفیت‌های قابل برندسازی

مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های روستایی زنان فارس در بخش دیگری از سخنان خود، ظرفیت محصولات زنان روستایی فارس برای برندسازی را بسیار بالا ارزیابی و بیان کرد: عرقیات و گیاهان دارویی از جمله محصولاتی هستند که قابلیت تبدیل شدن به برندهای شاخص استانی را دارند؛ البته به شرط اینکه سرمایه‌گذاری و بازار مناسب برای آنها فراهم شود.

به گفته صبوری، ترشیجات و چاشنی‌های محلی با برند اقلیمی، گلیم و فرش عشایری، خاتم‌کاری و دیگر صنایع دستی نیز از دیگر ظرفیت‌هایی هستند که می‌توانند در سطح استان و حتی بازارهای ملی و جهانی مطرح شوند.

گلیم، خاتم و اکسسوری، فرصتی برای اشتغال زنان

وی با تاکید بر ظرفیت گلیم و خاتم‌کاری شیراز تصریح کرد: می‌توان با آموزش و سرمایه‌گذاری، تولید اکسسوری و زیورآلات با استفاده از این هنرهای سنتی را در میان زنان توسعه داد و این محصولات در صورت برخورداری از طراحی، آموزش، بسته‌بندی و بازاریابی مناسب، حتی می‌توانند در بازارهای جهانی نیز حرفی برای گفتن داشته باشند.

مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های روستایی زنان فارس در پایان توجه جدی‌تر به این حوزه را فرصتی برای ایجاد اشتغال گسترده و افزایش خودباوری زنان روستایی دانست.