جنایت خیابان منوچهری؛ از توهم تا کشتار

مرجان دهقانی - «خبرجنوب»/ شامگاه دوشنبه، حوالی یکی از خیابان های مرکزی شیراز، مردی که به گفته منابع آگاه تحت تأثیر مخدر صنعتی و دچار توهم شدید بوده، با سلاح سرد به شهروندان حمله کرد. در این حمله دلخراش، چهار نفر جان باختند و سه نفر دیگر با جراحات جدی به بیمارستان منتقل شدند. نبود سازوکار روشن برای برخورد پیشگیرانه با افراد پرخطری چون معتاد یاد شده، زمینه ساز یک فاجعه شد؛ فاجعه ای که نه فقط خانواده قربانیان، بلکه تمام شهر را عزادار و مضطرب کرد.

در این گزارش به بررسی ابعاد مختلف این حادثه در گفت وگو با ندا خورشیدیان کارشناس مرکز سلامت روان بهزیستی شیراز می پردازیم، از تأثیرات مواد مخدر صنعتی بر رفتارهای خشونت آمیز تا ضرورت بازنگری در سیاست های امنیتی شیراز. همچنین راهکارهای عملی برای پیشگیری از تکرار چنین فجایعی.

وی در رابطه با تاثیر این مواد بر روان گفت: این مواد مستقیما بر بخش هایی از مغز تأثیر می گذارند که کنترل رفتارهای پرخطر، پرخاشگری و سوءظن را بر عهده دارند. مصرف کننده به طور ناگهانی نسبت به اطرافیان خود - حتی افراد غریبه- بدبین شده و ارتباطش با واقعیت قطع می شود.

خورشیدیان توضیح داد: توهمات ناشی از این مواد، فرد را وادار به رفتارهای غیرقابل پیش بینی می کند. میزان پرخاشگری مستقیما به نوع و دوز مصرف بستگی دارد. مواد محرکی مانند شیشه می توانند ساعت ها تا روزها پس از مصرف، علايم خطرناک ایجاد کنند. مغز تحت تأثیر این مواد، خودمختار عمل کرده و فرد کاملا تحت کنترل توهمات قرار می گیرد.

این کارشناس تأکید کرد که این وضعیت نه تنها برای مصرف کننده، بلکه برای اطرافیان نیز بسیار خطرناک است. کارشناس مرکز سلامت روان بهزیستی شیراز در ادامه به ارائه راهکارهای عملی پرداخت و تأکید کرد: در مواجهه با چنین افرادی باید سه گام اساسی را رعایت کرد:  آموزش همگانی؛ عموم مردم باید با علايم مصرف مواد (مانند گشادی مردمک چشم، پرخاشگری بیدلیل و توهم) آشنا شوند. در صورت مشاهده فرد مشکوک، فاصله ایمنی را حفظ کرده و به هیچ وجه به او نزدیک نشوند. درخواست کمک تخصصی؛ بلافاصله با پلیس ۱۱۰ تماس بگیرند و از تلاش برای آرام کردن یا مهار فرد خودداری کنند، چرا که ممکن است منجر به تشدید خشونت شود.

وی براین موضوع تاکید کرد که متأسفانه برخی شهروندان ناآگاه قصد کمک دارند اما خود را در معرض خطر قرار می دهند. فرد مصرف کننده به دلیل توهمات، ممکن است کوچکترین حرکت شما را تهدید تلقی کند و واکنش شدید نشان دهد. 

خورشیدیان هشدار داد: این مواد، درک واقعیت را کاملا مختل می کنند. یک اقدام به ظاهر کمک کننده ممکن است فاجعه آفرین باشد. بهترین کمک،تماس سریع با نیروهای متخصص است. خورشیدیان در ادامه به ریشه یابی این معضل پرداخت و توضیح داد: غفلت والدین و آسانگیری در دسترسی به مواد، جامعه را در معرض خطرات اینچنینی قرار می دهد.

سازمان های مسئول مانند نیروی انتظامی، بهزیستی و دانشگاه های علوم پزشکی موظفند با جمع آوری و تحلیل داده ها، الگوی مصرف مواد را رصد و راهکارهای عملی ارائه دهند.

بحران فرزندپروری معکوس

این روانشناس با هشدار درباره تغییر الگوی تربیتی خانواده ها اظهار داشت: متأسفانه امروز شاهد جایگزینی «کودک آزاری مدرن» به نام غفلت به جای کنترل گری افراطی گذشته هستیم. والدین با توجیه جلوگیری ازعقده ای شدن فرزندان، آنان را کاملا رها می کنند، غافل از اینکه ۸۰درصد معتادان از سیگارکشیدن در جمع دوستان شروع می کنند.

خورشیدیان سه عامل اصلی گسترش اعتیاد را  در دسترس بودن آسان مواد، روش های نادرست فرزندپروری  و فشارهای اقتصادی بیان و خطاب به والدین تأکید کرد: یادگیری مهارت های فرزندپروری نه یک انتخاب، که یک ضرورت حیاتی است. نظارت هوشمندانه همراه با ارتباط عاطفی قوی، تنها راه نجات نسل آینده از دام اعتیاد است. 

غفلت از امنیت محلات پرتردد و فرسوده تهدیدی جدی است

در ادامه باید گفت، بی توجهی به امنیت مناطق پرتردد و بافت های تاریخی و فرسوده می تواند به بروز حوادث ناگوار و جبران ناپذیر منجر شود. این محلات به دلیل ساختار قدیمی و تراکم جمعیتی بالا، بیشتر در معرض تهدیدات امنیتی و اجتماعی قرار دارند. افزایش گشت های پلیس، نصب دوربین های نظارتی و ساماندهی معابر، از جمله راهکارهای ضروری برای پیشگیری از وقوع جرایم در این مناطق است. توجه نکردن به این موضوع، نه تنها آرامش شهروندان را مختل می کند، بلکه ممکن است خسارت های جانی و مالی سنگینی به همراه داشته باشد. ضروری است مسئولان با برنامه ریزی دقیق، امنیت این نقاط حساس را تضمین کنند.

در پی بررسی ابعاد مختلف این حادثه، خواستار گفت و گو با دو مقام رسمی، یک مسئول قضایی و یک مقام انتظامی شدیم که هر دو با این عنوان که این پرونده در حال حاضر تحت بررسی دقیق کارشناسان قرار دارد و هرگونه اظهارنظر قبل از تکمیل تحقیقات، می‌تواند روند دادرسی را تحت تأثیر قرار دهد گفت و گو را به مشخص شدن زوایای دیگر این پرونده موکول کردند.