روز داغِ بندر

۶ اردیبهشت‌ماه حوالی ظهر شنبه، شاهد انفجار بزرگی در «پایانه سینا» یکی از پایانه‌های کانتینری بندر شهید رجایی بندرعباس بودیم که در این حادثه غم‌انگیز تعدادی از هموطنانمان کشته و مجروح شدند اما آنچه در این مدت نظاره‌گر بودیم رشادت‌ها و فداکارهای تیم‌های امدادی و خدمات‌رسان و نیروهای امنیتی هرمزگان و دیگر استان‌های کشورمان در محل بود که از ابتدای انفجار تا مهار آتش پای‌کار بودند.

طبق اعلام دکتر پژمان شاهرخی رییس دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان: بیمارستان‌های این استان در ساعات نخستین انفجار، یک‌هزار و ۵۶۶ مصدوم را پذیرش کردند و بیش از ۵۰۰ تخت بیمارستانی در استان‌های شیراز، اهواز، کرمان، یزد و بوشهر نیز به عنوان پشتیبان درنظر گرفته شد.

وی تصریح کرد: در یک ساعت نخست حادثه، ۵۰ جراح، متخصص و فوق تخصص در هفت اورژانس بیمارستان دولتی، خصوصی، تامین اجتماعی و نیروهای مسلح حضور داشتند و ذخیره دارویی قبل از حادثه، مناسب بود و باوجود ترخیص بسیاری از مصدومان اما ۲۵ مصدوم همچنان در بیمارستان بستری هستند.باوجود ترخیص بسیاری از مصدومان اما ۲۵ مصدوم همچنان در بیمارستان بستری هستند.

در حادثه بندرعباس ۵۷ عزیز، جان خود را از دست دادند و تعدادی هم مفقود شدند که ۱۸ نفر از مفقودان این حادثه با آزمایش‌های DNA شناسایی شدند و کار شناسایی مابقی پیکرها نیز همچنان توسط تیم‌های کارشناسی درحال انجام است.

رضا رئوفیان رییس بانک اطلاعات هویت ژنتیک ایران و مسئول آزمایشگاه‌های ژنتیک سازمان پزشکی قانونی اظهار کرد: در پی فراخوان سازمان پزشکی قانونی کشور برای مراجعه خانواده‌های مفقودان این حادثه به پزشکی قانونی و اخذ نمونه (DNA)، ۲۹ خانواده به مراکز پزشکی قانونی در استان‌های مختلف مراجعه و اعلام مفقودی کردند.

وی بیان کرد: نمونه DNA از بستگان درجه یک مفقودان حادثه اخذ و کار تطبیق ژنتیکی با پیکرهای ناشناس آغاز شد.

رییس بانک اطلاعات هویت ژنتیک ایران و مسئول آزمایشگاه‌های ژنتیک سازمان پزشکی قانونی، با تاکید بر اینکه در چنین حوادثی پزشکی قانونی به‌منظور کاهش داغ خانواده‌ها، کار تطبیق و شناسایی پیکرها را در کوتاه‌ترین زمان ممکن انجام می‌دهد، تصریح کرد: با تلاش شبانه‌روزی همکاران آزمایشگاه ژنتیک و پس از تطبیق نمونه‌های اخذ شده از بستگان با نمونه بافت‌های برداشتی از پیکرها، تاکنون از ۲۹ مفقودی حادثه، ۱۸ پیکر شناسایی و تعیین هویت شده‌اند.

رئوفیان ادامه داد: نمونه‌های دریافتی از ۱۱ خانواده که عزیزانشان در این حادثه مفقود شده‌اند، با هیچ یک از نمونه بافت‌های استخراجی از پیکرهای ناشناس تطبیق نداشت و به این ترتیب ۱۱ نفر از مفقودان تا روز گذشته هنوز تعیین تکلیف نشده بودند تا اینکه مجتبی قهرمانی رییس‌کل دادگستری هرمزگان با بیان اینکه در نتیجه اقدامات فنی حضور ۱۱ مفقودی حادثه انفجار بندر شهید رجایی در محدوده این بندر محرز شده است، گفت: با تشکیل کارگروه ویژه و بسیج همه امکانات، تلاش تیم‌های تفحص به‌منظور یافتن مفقودشدگان این حادثه تلخ ادامه دارد.

لازم به ذکر است محدوده پایانه کانتینری سینا طبق اعلام رسمی ۱۷ هکتار است که حدود ۱۲ هکتار آن دچار خسارت شده و این درحالی است که وسعت عملیاتی بندر شهید رجایی بیش از ۲ هزار و ۴۰۰ هکتار است.

لازم به ذکر است محدوده پایانه کانتینری سینا طبق اعلام رسمی ۱۷ هکتار بوده که حدود ۱۲ هکتار آن دچار خسارت شده و این درحالی است که وسعت عملیاتی بندر شهید رجایی بیش از ۲ هزار و ۴۰۰ هکتار است.

همانطور که می‌دانیم؛ از آنجا که کانتینرها برای صادرات و واردات و یا بهتر بگوییم حمل دریایی کالا مورد استفاده قرار می‌گیرند، نسبت به آب نفوذناپذیر هستند. یعنی طوری ساخته می‌ شوند که اگر کانتینری مثلا در حین بارگیری یا تخلیه به داخل حوضچه یا دریا افتاد، آب نتواند به داخل آن نفوذ پیدا کند.

بسیار خب! وقتی ما با حجم و تعداد زیاد کانتینر در یک محوطه ۱۷ هکتاری مواجه هستیم که دچار آتش‌سوزیِ قبل و بعد از انفجار شده‌اند، بی‌شک کار خاموش کردن کامل آن‌ها با مشکل مواجه می‌شود خصوصا وقتی که سه ردیف کانتینر روی هم دپو شده باشد.

شخصا سه روز بعد از وقوع انفجار مجددا به محل حادثه رفتم و با اینکه آتش مهار شده بود برایم جای سوال وجود داشت که این دود چرا تمامی ندارد! و مشاهده کردم برخی کانتینرها که در کنار و روی هم بودند دچار ذوب‌شدگی دیواره یا سقف شده‌اند و همین موضوع باعث ورود حریق به داخل کانتینرها می‌شد. حالا تصور کنید که در هر کانتینر ۲۰ تُن کالا وجود دارد و همین موضوع، کار لکه‌ گیری بعد از مهار را برای آتش‌نشانان دشوار کرده بود.

من که در صحنه حضور داشتم، می‌دیدم کانتینرهایی که حتی بعد از جابه جایی و تخلیه در محلی دیگر، دچار حریق می‌شدند و موضوع را جویا شدم که افراد حاضر در صحنه گفتند این کانتینرها پس از خاموش‌شدن و خنک‌سازی به این محوطه جدید منتقل می‌شوند اما درب کانتینر بسته است و داخل آن بواسطه کالاهای ذوب شده ناشی از حرارت، پُر از دود بوده و به محض ورود کمی اکسیژن و هوا از یک گوشه کانتینر مجددا دچار آتش‌سوزی می‌شود که نیروهای مستقر بلافاصله برای خاموش‌کردن آن اقدام می‌کنند. 

نمونه حادثه‌ای که در یک‌درصدِ مجتمع ۲ هزار و ۴۰۰ هکتاری بندر شهید رجایی رخ داد، در بسیاری کشورها هم اتفاق افتاده است اما آن‌ها با هجوم رسانه‌های متعدد خارجیِ همزبان خود مواجه نبودند! انفجار در بندر شهید رجایی بندرعباس را در حدی بزرگ‌نمایی کردند که انگار همه این بندر منفجر شده و هزاران کشته برجای مانده است! برای ما ایرانی‌ها از دست دادن یک جوان هم داغ سنگینی است اما افرادی که در کشور متخاصم نشسته‌اند و با دروغ پراکنی سعی در عصبانیت مردم داغدار بندرعباس دارند صرفا بلدند فارسی صحبت کنند وگرنه یک ایرانی برای هموطن خود همدردی می‌کند نه اینکه تلاش کند با استفاده از خون جوانان این مملکت به نان و نوایی در آن سوی دنیا برسد.

ملت ایران به خوبی حق مطلب را ادا کردن؛ ‌مردم ایران حتی جشن‌ها و مراسم‌های از قبل تعیین شده خود را تعطیل کرده و به جای آن برای بندرعباس به سوگواری پرداختند و همزمان رسانه‌های دلسوز وطن نیز از داخل کشور به صورت شبانه‌روزی و واقع‌بینانه از محل حادثه انفجار، رویدادها را اطلاع‌رسانی می‌کردند؛ حادثه‌ای که علاوه بر خسارت‌های مادی که در پایانه کانتینری واقع در مجتمع بندری شهید رجایی، طبق آخرین آمار ۵۷ کشته برجای گذاشت.

در این بین بازهم رسانه‌های فارسی‌زبان دشمن را در مقابل داشتیم که مثل همیشه دست به کار شدند و با مطرح کردن سناریوها و فرضیه‌های متوهمانه خود، از هیچ تلاشی برای تشویش اذهان مردم ایران فروگذار نکردند. آن‌ها فقط یک خط خبری را دنبال می‌کردند و آن هم ایجاد شکاف بین مردم ایران، حاکمیت و حافظان امنیت کشور بود، به هر ترفند و فرضیه‌ای چنگ می‌زدند تا شاید به هدف خود برسند آن هم‌زمانی که بندر غرق در ماتم بود و جوانانش با تمامی وجود برای مهار آتش تلاش می‌کردند.

انگار اینها هنوز نفهمیده‌اند که مردم ایران از چنان تحلیل و درک بالایی برخوردارند که حتی مشکلات معیشتی و گلایه‌مندی‌های ناشی از مسائل اقتصادی هم باعث نمی‌شود در دام کهنه وطن‌فروشان بیافتند. آری، ما زخم‌ها خوردیم که امروز مستکبران دنیا همه فکر و ذهنشان ایران است، ایرانی که دیگر نمی‌توانند آن را مثل موم در دستانشان قرار دهند و با خاک و ناموسش معامله کنند.

همه می‌دانند که این انفجار در خارج از محدوده شهر رخ داده بود اما همین مزدور رسانه‌های دشمن طوری وانمود می‌کردند که تمامی هرمزگان، بندرعباس و کشور دچار بحران شده و جمهوری اسلامی به آخر خط رسیده است، همان توهماتی که بیش از ۴۰ سال در ذهن پدرانشان بود را اینها همچنان دنبال می‌کنند و اگر کمی زکاوت داشتند می‌دانستند کشوری که در زمان دست‌تنگی توانست هشت سال در مقابل بیش از ۷۰ کشور جهان مقاوت کند، امروز که دستانی پُر دارد، در برابر ناملایمات، کمر خم نمی‌کند. این را حتی اربابانشان هم متوجه شده‌اند...

چند روز پس از حادثه، مهرداد حسن‌زاده مدیرکل مدیریت بحران استانداری هرمزگان در گفت و گو با خبرنگار ایرنا ، ضمن تسلیت به خانواده‌های جانباختگان و قدردانی از زحمات شبانه‌روزی آتش‌نشانان، نیروهای امدادی، جهادی و رسانه‌ها بیان کرد که اولویت ما مهار و خاموش کردن حجم گسترده‌ای از آتش بود و سپس جستجوی برای پیدا کردن مفقودان و کشته‌های احتمالی این حادثه در دستورکار قرار گرفت.

در همین راستا تیم‌های مختلفی از جمله امداد و نجات هلال احمر و سایر ارگان‌ها پای‌کار آمدند و عملیات جستجو را آغاز کردند و پس از گذشته سه روز جمعیت هلال احمر طی اطلاعیه‌ای پایان عملیات جستجو را اعلام کرد اما محمد آشوری تازیانی استاندار هرمزگان با اشاره به اعلام پایان عملیات جستجو و نجات در بندر شهید رجایی، گفت: هم‌اکنون عملیات پایش و تفحص مفقودان در حادثه انفجار بندر شهید رجایی به پایان رسیده اما برای اطمینان خاطر، تیم‌ها همچنان در محل مستقر هستند.

وی تصریح کرد: پیش‌ از این آمار جانباختگان حادثه بندر شهید رجایی ۷۰ نفر اعلام شده بود اما پس از انجام آزمایشات و تطبیق نمونه‌های ژنتیکی و DNA، طبق اعلام «کارگروه برآورد استعلام مفقودان، جانباختگان و آسیب‌دیدگان بندر شهید رجایی»، آمار نهایی از سوی دادگستری هرمزگان، ۵۷ نفر اعلام‌ شده است.طبق اعلام «کارگروه برآورد استعلام مفقودان، جانباختگان و آسیب‌دیدگان بندر شهید رجایی»، آمار نهایی از سوی دادگستری هرمزگان، ۵۷ نفر اعلام‌ شده است.

در این حادثه ناگوار همه پای‌کار بودند، از آتش‌نشانان و نیروهای امدادی تا اقشار مختلف مردم با جان و دل و به صورت شبانه‌روزی فعالیت داشته و یک همبستگی واقعی شکل گرفته بود.

آری همه پای‌کار بندر بودند...

رییس جمهور و وزرا، استاندار هرمزگان، مدیرکل بحران، دستگاه قضا و همه گروه‌ها و نهادها پیگیر مسائل مرتبط با این واقعه تلخ بودند و هنوز هم آتش‌نشانان، نیروهای امدادی و تفحص در منطقه حضور دارند و مشغول کار هستند.

خلبانان جان برکف نیروی هوایی سپاه پاسداران نیز پروازهای متعددی را حتی در شب برای خاموش‌کردن آتش انجام دادند که این اقدام یعنی پرواز برای خاموش کردن آتش در شب یک کار بی‌نظیر و یک از خودگذشتگی به شمار می‌رود.

سخن کوتاه کنیم؛ حجم انفجار و آتش در همین محوطه ۱۷ هکتاری به‌قدری گسترده بود که موج ناشی از آن خسارات قابل توجهی به ساختمان‌های اطراف وارد کرد؛ البته این را هم بگوییم که در این حادثه اسکله‌های بندر شهید رجایی هیچ خسارتی ندیده‌اند و در کمترین زمان ممکن فعالیت بندری خود را آغاز کردند و طبق اعلام حسین عباس‌نژاد مدیرکل بنادر و دریانوردی هرمزگان هم‌اکنون روند تخلیه و بارگیری کالاهای اساسی در بندر شهید رجایی به‌طور مستمر ادامه دارد و حمل یکسره به روال عادی بازگشته است.

اما واضح است که در بحث پدافند غیرعامل ضعف داریم و در واقع مردم در اتفاق بندر شهید رجایی نشانه‌ای از اقدام موثر پدافند غیرعامل ندیدند که اگر در این حوزه تلاش و پیگیری مجدانه شده بود، آتش از یک کانتینر به نقاط دیگر سرایت نمی‌کرد و این اتفاق تلخ رقم نمی‌خورد و قطعا مسوولان حوزه پدافند غیرعامل باید در این مسئله، پاسخگو باشند و مسئولیت خود را قبول کنند. دستگاه قضایی با جدیت درحال پیگیری موضوع، علت و شناسایی مقصران این حادثه است و جزئیات این پرونده پس از بررسی به اطلاع همه مردم خواهد رسید.

همچنان آواربرداری محل حادثه در حال انجام است اما آنچه که این واقعه را سنگین کرده است غم و اندوه خانواده‌هایی است که فرزندان خود را از دست داده‌اند. مادرانی که نمی‌دانند چکار کنند و چگونه سراغی از فرزند خود بگیرند و راهی جز مراجعه به محل حادثه ندارند و این خود، سنگینی غم و اندوه ما مردم بندرعباس را بیشتر کرده است.

و باز هم ملت مهربان ایران همچون همیشه به رسم ایرانیت، انسانیت و اسلامیت، همدردی خود با خانواده‌های مصیب‌دیده در فضای مجازی و حقیقی را ابراز کردند تا شاید تسکینی باشد بر دردهای بی‌پایان مادران و پدرانی که جگر گوشه‌های خود را در این حادثه تلخ از دست داده‌اند. فرزندانی که جان گرانقدر خویش را در مسیر خدمتگزاری به میهن عزیزمان در بزرگ‌ترین بندر کانتینری کشور تقدیم کردند.

کار کردن در گرمای بندرعباس و خصوصا محوطه‌های روباز بندر شهید رجایی واقعا یک کار سخت و طاقت‌فرسا است و چه کسی هست نداند؛ افرادی که حین انجام کار در این حادثه جان خود را از دست داده‌اند در حکم شهید خدمت هستند.

روحشان شاد، یادشان گرامی