زنگ خطر حیوان‌گزیدگی در خوزستان؛ ۲۲ هزار مورد در یک‌سال‌ونیم

رئیس مرکز بهداشت خوزستان از ثبت بیش از ۲۲ هزار مورد حیوان‌گزیدگی در حوزه دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز طی سال ۱۴۰۴ و شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ خبر داد و بر ضرورت مراجعه فوری افراد گزیده‌شده به مراکز درمان و پیشگیری از هاری تأکید کرد.

دکتر مهرداد شریفی همزمان با ۲۸ سپتامبر، روز جهانی هاری، اظهار کرد: شعار روز جهانی هاری در سال ۲۰۲۶ از سوی سازمان جهانی بهداشت «قوی‌تر با همدیگر» (STRONGER TOGETHER) انتخاب شده است.

وی با بیان اینکه هاری بیماری‌ای کشنده است، افزود: هاری پس از بروز علائم بالینی درمان مؤثری ندارد و می‌تواند به مرگ منجر شود، اما در صورت مراجعه فوری فرد حیوان‌گزیده به مراکز درمان و مراقبت‌های پیشگیری از هاری، می‌توان از ابتلا به بیماری جلوگیری کرد.

شریفی درباره آمار حیوان‌گزیدگی در خوزستان گفت: در سال ۱۴۰۴، تعداد موارد حیوان‌گزیدگی در حوزه دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز ۱۴ هزار و ۹۱۴ مورد ثبت شد و در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ نیز حدود ۷ هزار و ۷۰۰ مورد گزارش شده است.

وی ادامه داد: سال گذشته دو مورد مرگ ناشی از هاری در شهرستان‌های مسجدسلیمان و دزفول ثبت شد، اما در سال جاری تاکنون موردی از مرگ ناشی از هاری گزارش نشده است.

رئیس مرکز بهداشت خوزستان هاری را یکی از مهم‌ترین بیماری‌های مشترک میان انسان و حیوان دانست و گفت: این بیماری در بسیاری از مناطق جهان شایع است و در ایران نیز از اولویت‌های مهم بهداشتی محسوب می‌شود. هاری یک بیماری عفونی ویروسی حاد و کشنده است که در صورت بروز علائم، تقریباً همیشه به مرگ منجر می‌شود.

وی افزود: بیش از ۸۵ درصد موارد حیوان‌گزیدگی توسط سگ‌ها رخ می‌دهد که بخش قابل‌توجهی از آن مربوط به سگ‌های خانگی و سگ‌های گله است. یکی از عوامل اصلی وقوع این موارد، رعایت نکردن اصول نگهداری و به‌ویژه قلاده‌گذاری نکردن سگ‌هاست.

آمار جهانی هاری

شریفی با اشاره به وضعیت هاری در جهان اظهار کرد: سالانه حدود سه تا شش میلیون مورد گزش انسان توسط پستانداران در جهان رخ می‌دهد و هاری سالانه موجب مرگ حدود ۵۹ هزار نفر در بیش از ۱۵۰ کشور می‌شود.

وی ادامه داد: حدود ۴۰ درصد افرادی که توسط حیوانات مشکوک به هاری گاز گرفته می‌شوند، کودکان زیر ۱۵ سال هستند. همچنین حدود یک میلیون نفر از افراد حیوان‌گزیده به پزشک مراجعه می‌کنند و یک تا دو درصد آنان به بستری شدن نیاز پیدا می‌کنند.

انتقال هاری از طریق گزش و بزاق حیوان

رئیس مرکز بهداشت خوزستان درباره راه‌های انتقال بیماری گفت: اصلی‌ترین راه انتقال هاری، گازگرفتگی توسط حیوان هار است. با این حال، خراش ناشی از پنجه حیوان نیز در صورتی که پنجه به بزاق آلوده به ویروس هاری آغشته باشد، می‌تواند موجب انتقال بیماری شود.

وی افزود: تمامی پستانداران خونگرم اهلی و وحشی به هاری حساس هستند. دوره نهفتگی بیماری در سگ و گربه معمولاً دو تا سه هفته است، هرچند ممکن است این دوره چند ماه نیز طول بکشد.

شریفی تأکید کرد: در برخی موارد، سه تا ۱۰ روز پیش از بروز علائم بالینی در سگ و گربه، ویروس هاری در بزاق حیوان وجود دارد و می‌تواند بیماری را منتقل کند. بنابراین، اگر بزاق حیوان در زمان گازگرفتگی حاوی ویروس باشد، علائم بیماری در حیوان معمولاً حداکثر تا ۱۰ روز بعد ظاهر خواهد شد.

علائم هاری در انسان

وی درباره دوره نهفتگی هاری در انسان گفت: این دوره معمولاً از ۱۵ روز تا سه ماه و به‌طور متوسط یک تا دو ماه است، اما در مواردی می‌تواند از چند روز تا بیش از سه ماه و حتی چند سال نیز طول بکشد.

شریفی علائم اولیه بیماری را شامل تب، لرز، خستگی، سردرد، ضعف، درد عضلانی، بی‌اشتهایی، اختلال در بلع، تهوع و استفراغ، سرگیجه، درد شکمی، اسهال، گلودرد، تنگی نفس، سرفه خشک، اضطراب، ترس، تحریک‌پذیری و عصبی بودن عنوان کرد.

وی افزود: از علائم اختصاصی‌تر بیماری می‌توان به سوزش، گزگز و مورمور شدن در محل گازگرفتگی اشاره کرد که در ۵۰ تا ۸۰ درصد بیماران مشاهده می‌شود و ممکن است در مسیر عصب حسی عضو آسیب‌دیده نیز بروز کند.

توصیه‌های بهداشتی برای پیشگیری از حیوان‌گزیدگی

رئیس مرکز بهداشت خوزستان از شهروندان خواست هنگام مواجهه با حیوانات، نکات ایمنی را رعایت کنند و گفت: به سگ یا حیوانی که در حال نگهداری از بچه‌های خود یا غذا خوردن است نزدیک نشوید و از تحریک حیوانات، به‌ویژه سگ‌ها، خودداری کنید.

وی ادامه داد: هنگام درگیری سگ‌ها یا سایر حیوانات، به آن‌ها نزدیک نشوید و برای جدا کردن حیوانات اقدام نکنید. همچنین واکسیناسیون حیوانات خانگی باید به‌صورت منظم و از طریق مراکز دامپزشکی انجام شود.

شریفی همچنین بر ضرورت خودداری از ریختن زباله و باقی‌مانده مواد غذایی در اطراف منازل، معابر و گذرگاه‌های عمومی تأکید کرد و گفت: از خیره شدن به چشم سگ، دویدن از جلوی سگ‌ها، ورود بدون اجازه به خانه‌ای که سگ دارد و پرتاب سنگ یا اشیا به سمت سگ‌ها باید خودداری شود.

وی در پایان تأکید کرد: در صورت وقوع هرگونه حیوان‌گزیدگی، فرد باید بدون فوت وقت برای دریافت خدمات پیشگیری از هاری به نزدیک‌ترین مرکز درمانی مراجعه کند.