سازمان ملل به استفاده از نقشه‌ای دقیق‌تر از جهان رأی داد؛ آفریقا بزرگ‌تر دیده می‌شود

مجمع عمومی سازمان ملل با ۱۶۴ رأی موافق، ۶ رأی ممتنع و تنها یک رأی مخالف آمریکا، قطعنامه‌ای را برای ترویج تدریجی استفاده از نقشه «ایکوال ارث» به جای نقشه سنتی مرکاتور تصویب کرد؛ نقشه‌ای که ابعاد واقعی قاره‌ها را دقیق‌تر نشان می‌دهد.

مجمع عمومی سازمان ملل در نشستی در نیویورک، قطعنامه‌ای را تصویب کرد که بر استفاده بیشتر از طرح «ایکوال ارث» (Equal Earth) تأکید دارد. این نقشه که در سال ۲۰۱۸ طراحی شده، برخلاف نقشه مرکاتور، مساحت قاره‌ها را با دقت بیشتری نمایش می‌دهد و در آن آفریقا بزرگ‌تر و اروپا و آمریکای شمالی کوچک‌تر از نقشه‌های رایج دیده می‌شوند.

نماینده آمریکا در سازمان ملل با مخالفت با این قطعنامه، آن را «غیرضروری» دانست.

با این حال، تصویب قطعنامه به معنای الزام کشورها به کنار گذاشتن نقشه مرکاتور نیست؛ چراکه قطعنامه‌های مجمع عمومی سازمان ملل الزام‌آور نیستند. همچنین استفاده از نقشه‌های قدیمی ممنوع نخواهد شد، اما انتظار می‌رود این تصمیم در سال‌های آینده بر محتوای آموزشی مدارس، فناوری و برخی کاربردهای حکمرانی تأثیر بگذارد.

چرا نقشه مرکاتور مورد انتقاد است؟

نقشه مرکاتور در سال ۱۵۶۹ توسط «ژراردوس مرکاتور»، نقشه‌نگار فلاندری، طراحی شد و هدف اصلی آن کمک به دریانوردان بود. با وجود گذشت نزدیک به پنج قرن، این نقشه همچنان در بسیاری از کاربردهای آموزشی و دیجیتال مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مشکل اصلی مرکاتور، تحریف اندازه مناطق در نقاط مختلف جهان است؛ به‌گونه‌ای که مناطق نزدیک قطب‌ها بسیار بزرگ‌تر و مناطق نزدیک خط استوا کوچک‌تر از اندازه واقعی خود به نظر می‌رسند. برای نمونه، در این نقشه آفریقا تقریباً هم‌اندازه گرینلند دیده می‌شود، در حالی که مساحت آفریقا حدود ۱۴ برابر گرینلند است.

توگو؛ پیشگام تغییر نقشه جهان

توگو با حمایت اتحادیه آفریقا، رهبری کارزار تصویب این قطعنامه را بر عهده داشت. مقام‌های این کشور معتقدند نمایش نامتناسب قاره‌ها در نقشه‌های سنتی، به‌ویژه مرکاتور، پیامدهای شناختی، آموزشی، فرهنگی و حتی ژئوپلیتیکی داشته و باعث کوچک‌نمایی آفریقا در تصور عمومی شده است.

رابرت دوسی، وزیر امور خارجه توگو، پیش از رأی‌گیری گفت این موضوع «بحثی سیاسی نیست، بلکه بحثی علمی است» و تأکید کرد که واقعیت‌های علمی باید پذیرفته شوند.

توگو همچنین اعلام کرده است که در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۷، نشستی در لومه، پایتخت این کشور، با مشارکت یونسکو، اتحادیه آفریقا و شرکت‌های فناوری از جمله گوگل مپس برگزار خواهد کرد تا درباره نحوه اجرای این قطعنامه گفت‌وگو شود.

منتقدان نقشه مرکاتور سال‌هاست آن را نمادی از سوگیری در نقشه‌نگاری می‌دانند و برخی از فعالان از اصطلاح «استعمار نقشه‌نگاری» استفاده می‌کنند. یکی از مهم‌ترین منتقدان این نقشه نیز «آرنو پترز»، تاریخ‌دان آلمانی، بود که در سال ۱۹۷۳ نقشه گال–پترز را به عنوان جایگزینی برای مرکاتور معرفی کرد.

حامیان طرح جدید معتقدند استفاده گسترده‌تر از نقشه «ایکوال ارث» می‌تواند به درک دقیق‌تر ابعاد واقعی قاره‌ها و اصلاح برخی برداشت‌های تاریخی و آموزشی درباره آفریقا کمک کند.